Anʼana · Umummilliy
Mehmondorchilik va dasturxon
«Mehmon otangdan ulugʻ»: mehmonni toʻrga oʻtqazish, hech qachon boʻsh turmaydigan dasturxon va nondan boshlanib duo bilan tugaydigan ziyofat odobi.
Anʼana · Umummilliy
Kurash
Oʻzbek milliy kurashi: faqat tik turgan holda, raqibni yelkasi bilan yerga tashlash uchun olishiladi; 1998-yildan xalqaro sport turi.
Qadimiy olishuv
Kurash — ikki polvonning belgilangan qoidaga muvofiq yakkama-yakka olishuvi, oʻzbek milliy sport turi. Bunday olishuvlar bu hududda juda qadimdan maʼlum; «Alpomish» dostonida kurash eng sevimli bellashuv sifatida tasvirlanadi. Asrlar davomida u toʻy, sayl va bayramlarning, ayniqsa Navroʻzning ajralmas qismi boʻlib kelgan.
Zamonaviy sport kurashi qoidalari 1980-yildan boshlab kurash, dzyudo va sambo ustasi Komil Yusupov tadqiqotlari asosida ishlab chiqilgan; 1998-yilda Xalqaro kurash assotsiatsiyasi tashkil etildi.
Qoidalar va qayerda koʻrish
Polvonlar keng shim va yengil yaktak kiyadi, belga mato belbogʻ bogʻlanadi. Olishuv faqat tik turgan holda boʻladi: maqsad — raqibni yelkasi bilan yerga tashlash. Ogʻriqli va boʻgʻuvchi usullar, zarba berish va belbogʻdan pastdan ushlash taqiqlangan, shuning uchun kurash xavfsiz, lekin juda tez va dinamik sport. «Oʻzbek kurashi» YUNESKO roʻyxatiga nomzod sifatida koʻrib chiqilish navbatida turibdi. Kurashni Navroʻz va boshqa sayllarda, qishloq toʻylarida, shuningdek rasmiy musobaqalarda tomosha qilish mumkin.
Manbalar (3)
Anʼana · Umummilliy
Choy madaniyati va choyxona
Koʻk choyni «qaytarib» damlash, piyolani yarimtagina quyish va mahallaning yuragi — choyxona: oʻzbek kunining boshlanishi va yakuni.
Anʼana · Umummilliy
Oʻzbek toʻyi
Sovchilikdan kelin salomgacha: oʻzbek nikoh toʻyi bir kunlik bazm emas, balki ikki oilani birlashtiradigan marosimlar silsilasi.
Anʼana · Umummilliy
Beshik toʻyi
Toʻngʻich farzand tugʻilganda chaqaloqni ilk bor beshikka belash marosimi: beshik va sovgʻalarni onaning qarindoshlari karnay-surnay bilan olib keladi.
Anʼana · Umummilliy
Mahalla
«Shahar ichidagi kichik shahar»: guzar, choyxona, masjid va oqsoqol atrofida yashaydigan qoʻni-qoʻshnichilik jamoasi — oʻzbek hayotining asosiy halqasi.
Anʼana · Umummilliy
Hashar
Qoʻni-qoʻshnilarning begʻaraz jamoaviy mehnati: kanal qazishdan uy qurishgacha, bugun esa bayramlar oldidan mahallani obodonlashtirish.
Anʼana · Umummilliy
Navroʻz urf-odatlari
Bahorgi kun-tun tengligi bayrami: hashar va yangi kiyimlar, tun boʻyi pishiriladigan sumalak, koʻk somsa, «Boychechak» qoʻshigʻi, kurash va koʻpkari.
Anʼana · Buxoro
Shashmaqom va maqom sanʼati
«Olti maqom» — Buxoroda shakllangan mumtoz cholgʻu va ashula turkumi; 2008-yildan Oʻzbekiston va Tojikistonning qoʻshma YUNESKO merosi.
Anʼana · Surxondaryo, Qashqadaryo +2
Baxshichilik
Xalq dostonlarini doʻmbira, qobiz yoki dutor joʻrligida yoddan kuylash sanʼati: «Alpomish» va «Goʻroʻgʻli» ijrochilari; 2021-yildan YUNESKO roʻyxatida.
Anʼana · Xorazm
Lazgi
Xorazmning olovli xalq kuyi va raqsi: tabiat tovushlari, sevgi va quvonchni ifodalaydi, 2019-yildan YUNESKO roʻyxatida.