Oʻzbek qovunlari

Toʻrt guruh, yuzlab nav

Qovun Oʻrta Osiyoda ikki ming yildan beri ekiladi, poliz ekinlari orasida maydon boʻyicha birinchi oʻrinda turadi. Oʻzbek manbalariga koʻra, xalq seleksiyasida uning 150 dan ortiq navi yaratilgan, 50 dan ortigʻi rayonlashtirilgan. Navlar toʻrt guruhga boʻlinadi: erta pishar handalak (Koʻkcha, Handalak, sariq handalak, Zamcha), yozda pishadigan amiri (Davlatboy, Toshloqi, Dahbedi), kassaba (Boʻrikalla, Gurvak) va qishgacha saqlanadigan zard navlari (Umrboqiy, Qoʻybosh, Gulobi).

Erta navlar 55–65 kunda, kech navlar 80–90 kunda pishadi; shuning uchun bozorda qovun iyundan kuzning oxirigacha uzilmaydi.

Qovun mavsumi va sayli

Qovun yangiligida yeyiladi, qoqi solinadi, shinni va murabbo qilinadi. Yozda yoʻl boʻyida va bozorlarda qovun uyumlari odatiy manzara; sotuvchi qovunni tanlab, kesib, tatib koʻrishga beradi. Xorazm qovunlari ayniqsa mashhur: Xivada avgust oyida «Qovun sayli» oʻtkaziladi — 2026-yilgi sayl 7–9-avgustga, «Arda Xiva» majmuasiga belgilangan edi.