Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Hunar · Qashqadaryo
Shahrisabz kashtasi va iroqi doʻppi
Qashqadaryoning kashtachilik markazi: rangli matoga zich tikilgan soʻzanalar va iroqi chokli doʻppilar — eng yaxshilarini Shahrisabz va Kitob ustalari tikadi.
Surat: Panpanchik · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Zich naqsh, rangli asos
Shahrisabz kashtasi uzoq vaqt Buxoro amirligi tarkibida boʻlgan shaharning tarixini aks ettiradi: naqshlarida Buxoro uslubining taʼsiri yaqqol seziladi. Uning oʻziga xosligi — juda zich naqsh: matoning deyarli boʻsh joyi qolmaydi. Asos sifatida koʻpincha binafsha, sariq yoki yashil kabi rangli matolar olinadi. Baʼzi soʻzanalarda gul naqshlari bilan oʻralgan chiroq tasvirlari kabi qadimiy ramzlar ham uchraydi.
Shahrisabz uzoq vaqt boshqa hunarlar markazi ham boʻlgan: kandakorlikda Qarshi–Shahrisabz maktabi, kulolchilikda esa Shahrisabz maktabi alohida ajratiladi.
Iroqi doʻppi
Iroqi doʻppi aynan Shahrisabzda keng tarqalib, keyin boshqa joylarga yoyilgan. Unda iplari sugʻirilib toʻr holiga keltirilgan matoga rangli ipak yoki ingichka paxta ipi bilan iroqi chokda kashta tikiladi — nomi ham shundan. Oʻzbek manbalariga koʻra, iroqi doʻppining eng yaxshi namunalarini Shahrisabz va Kitob doʻppidoʻzlari yaratadi; Shahrisabzning tepa va kizagi yaxlit toʻqilgan «gilam doʻppi»si ham mashhur. Shahrisabz bozori va Oqsaroy atrofidagi doʻkonlarda kashta va doʻppilarni xarid qilish mumkin.
Manbalar (3)
Suratlar
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.