Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Hunar · Umummilliy
Ganchkorlik
Gips va loy aralashmasi — ganchga naqsh oʻyish sanʼati: saroy va masjidlar ichki bezagidan zamonaviy toʻyxonalargacha.
Surat: ElenaLitera · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ganch nima
Ganch — tabiiy gips (40–70 foiz) va loy aralashmasini kuydirib olinadigan oqish qurilish materiali. U alebastrdan sekinroq qotadi, shuning uchun devor yoki shiftga suvab, bemalol oʻyish mumkin. Namni yoqtirmagani uchun asosan bino ichida ishlatiladi; eng sara navi — gul ganch — faqat bezak uchun olinadi.
Ganchkorlikda ikki usul bor. Oʻymakori usulida devor ganch bilan suvaladi va naqsh joyida oʻyiladi. Qolipaki usulida esa bezak oldindan ganch taxtalarida tayyorlanib, devorga oʻrnatiladi — bu bir naqshni koʻp marta takrorlash imkonini beradi. Ganchga mineral boʻyoqlar qoʻshib rangli bezak ham yaratiladi, baʼzan oyna ustiga ishlanadi.
Qayerda koʻrish
Buxorodagi amirlarning Sitorai Mohi Xosa saroyi (yangi qismi 1912–1920-yillarda qurilgan) bezagida Usta Shirin Murodov kabi davrining mashhur ustalari qatnashgan; uning sharqona interyerlari bugun amaliy sanʼat muzeyi sifatida ochiq. Toshkentdagi Alisher Navoiy nomidagi teatr binosi (1947) bezagida esa Buxoro maktabining ganchkori bezaklari, toshkentlik, xivalik, samarqandlik, fargʻonalik va termizlik ustalarning uslublari jamlangan — bir binoda bir necha maktabni solishtirish mumkin. Bugun ganchkorlar obidalarni taʼmirlaydi, yangi masjid, toʻyxona va xonadonlarni bezaydi.
Suratlar
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.