Koshinkorlik

Koshin qanday yasaladi

Koshin (parchin) — binolar sirtini qoplash uchun maxsus pishirilgan yupqa sirkor sopol taxtacha. U maxsus loydan qoliplarga quyib tayyorlanadi, xumdonda 1150° gacha haroratda pishiriladi, naqsh tushirilgach sir beriladi va yana pishiriladi. Devorga mahkam yopishishi uchun orqa tomoni gʻadir-budir qilib ishlanadi.

Koshin Oʻrta Osiyoda XII asr oxiri – XIII asr boshida, avval Samarqand, Buxoro va Koʻhna Urganch obidalarida paydo boʻlgan va Temuriylar davrida choʻqqiga chiqqan. Bir necha usul yonma-yon koʻrinadi: Shohi Zindadagi oʻyma sirkor terrakota, Registon va Goʻri Amirdagi alohida kesilgan rangli boʻlakchalardan terilgan koshin mozaika, oq angob ustiga chizilib sirlangan mayolika va sirkor hamda oddiy gʻishtlarni almashtirib ulkan naqsh va yozuvlar hosil qiladigan bannoiy usuli.

Taʼmirchilar va Xiva

XIX asrga kelib eski sirlarning koʻpi unutilgan edi. 1930-yilda Samarqanddagi Tillakori madrasasida taʼmirlash ustaxonasi tashkil etilib, asl sir ranglarini qayta topish ishlari boshlandi; Registon, Bibixonim, Goʻri Amir va Shohi Zindaning gumbaz va peshtoqlarining bir qismi shu ustalar qoʻlida tiklangan. Xivada esa XIX asr mayolikasi — koʻk-oq naqshli koshinlar Ichan-Qalʼa koʻchalarining rangini belgilaydi. Obidalarni tomosha qilganda gidingizdan qaysi qism asl, qaysi qism tiklanganini soʻrang.