Davlat qurilishi
1991-yil 31-avgustda mustaqillik eʼlon qilindi, 29-dekabrdagi referendum uni qoʻllab-quvvatladi va Islom Karimov Prezident etib saylandi. 1992-yilda Oʻzbekiston BMTga aʼzo boʻldi, 8-dekabrda Konstitutsiya qabul qilindi, davlat bayrogʻi, gerbi va madhiyasi tasdiqlandi. 1993-yilda lotin yozuviga asoslangan alifbo joriy etildi, 1994-yilda milliy valyuta — soʻm muomalaga kirdi. Karimov 2016-yilgacha mamlakatni boshqardi: bu davr rasmiy tarixnavislikda barqarorlik va mustaqil davlatchilik asoslari yaratilgan yillar sifatida koʻrsatiladi, xalqaro tashkilotlar esa siyosiy erkinliklar va inson huquqlari bilan bogʻliq vaziyatni tanqid qilgan. Mustaqillikning dastlabki yillarida iqtisodiy qiyinchiliklar, inflyatsiya va sobiq ittifoq doirasidagi aloqalarning uzilishi bilan bogʻliq murakkab sinovlar boshdan kechirildi.
Tarixiy xotiraning tiklanishi
Mustaqillik yillarida milliy tarixga munosabat oʻzgardi. Amir Temur davlatchilik ramziga aylandi: Toshkent, Samarqand va Shahrisabzda uning haykallari oʻrnatildi, 1996-yilda Temuriylar tarixi davlat muzeyi ochildi. Imom al-Buxoriy, Bahouddin Naqshband, Imom at-Termiziy yodgorlik majmualari qayta qurildi, jadidlar va qatagʻon qurbonlari xotirasi tiklandi. Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Qarshi, Samarqand, Margʻilon va Toshkent yubileylari nishonlandi. Boysun tumanining madaniy makoni, Shashmaqom, palov madaniyati va Xorazm raqsi lazgi kabi anʼanalar UNESCO nomoddiy meros roʻyxatlariga kiritildi. 1997-yildan Samarqandning Registon maydonida «Sharq taronalari» xalqaro musiqa festivali oʻtkazib kelinmoqda, Navroʻz esa yana umumxalq bayramiga aylandi.
2016-yildan keyingi oʻzgarishlar
2016-yil dekabrida Shavkat Mirziyoyev Prezident etib saylandi. Valyuta erkin almashtirila boshlandi, koʻplab davlatlar fuqarolari uchun vizasiz rejim va elektron viza joriy etildi, qoʻshnilar bilan chegaralar ochildi, paxta terimida majburiy mehnatdan voz kechildi. 2023-yilda Konstitutsiya yangi tahrirda qabul qilindi. Samarqand 2022-yilda ShHT sammitiga, 2025-yilda esa UNESCO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasiga mezbonlik qildi. Islohotlar koʻlami va siyosiy erkinliklar darajasi turlicha baholanadi. Toshkentda «Toshkent siti» kabi yangi biznes markazlari qad koʻtardi, viloyatlarda yoʻllar va aeroportlar yangilandi.
Iqtisodiyot va jamiyat
Mustaqillik yillarida iqtisodiyot bosqichma-bosqich bozor munosabatlariga oʻtdi. Paxta bilan bir qatorda oltin, tabiiy gaz, mis va uran eksportning asosini tashkil etdi; 1996-yilda Asakada avtomobil zavodi ishga tushib, Oʻzbekiston yengil avtomobil ishlab chiqaruvchi davlatga aylandi. Keyingi yillarda paxta maydonlarining bir qismi bogʻlar, uzumzorlar va sabzavotchilikka berildi. Aholi tez oʻsib bormoqda va yoshligicha qolmoqda, koʻplab yoshlar Rossiya va Qozogʻistonda mehnat muhojiri sifatida ishlaydi. Orol fojiasi oqibatlarini yumshatish uchun dengizning qurigan tubida saksovul ekilmoqda. Tashqi siyosatda Oʻzbekiston MDH, Shanxay hamkorlik tashkiloti va Turkiy davlatlar tashkiloti aʼzosi boʻlib, Markaziy Osiyo qoʻshnilari bilan munosabatlarni yaxshilashga alohida eʼtibor qaratmoqda.
Sayohatchilar uchun
Bugun Oʻzbekistonda UNESCO Butunjahon merosi roʻyxatidagi sakkizta obyekt bor — Xivaning Ichan qalʼasidan Toshkentning modernistik meʼmorchiligigacha. «Afrosiyob» tezyurar poyezdlari Toshkent, Samarqand, Buxoro va Xivani bogʻlaydi, Angren–Pop temir yoʻli Fargʻona vodiysiga qulay yoʻl ochdi. Xorijiy sayyohlar soni 2010-yillar oxiridan keskin oshdi va turizm iqtisodiyotning muhim tarmogʻiga aylanmoqda. Mahalliy oshxona, hunarmandchilik markazlari va mehmon uylari ham sayohatchilarga mamlakatning kundalik hayoti bilan yaqindan tanishish imkonini beradi.
